Sabor Svetog Arhangela Gavrila

Sabor Svetog arhangela Gavrila posvećen je nebeskom blagovesniku koji u Svetom pismu objavljuje ključne događaje istorije spasenja.

Žitije i istorijski okvir

Gavrilo se pojavljuje u Knjizi proroka Danila, a u Jevanđelju po Luki objavljuje Zahariji rođenje Jovana Krstitelja i Presvetoj Bogorodici rođenje Isusa Hrista. Julski sabor predstavlja drugo veliko godišnje praznovanje arhangela Gavrila.

Dva sabora u toku godine

Pravoslavna crkva Sabor Svetog arhangela Gavrila praznuje posle Blagovesti, ali i 26. jula po građanskom kalendaru. Julski sabor u crkvenom predanju sabira sećanje na njegova brojna javljanja i službu kroz istoriju spasenja.

Gavrilo u Knjizi proroka Danila

U Starom zavetu Gavrilo se po imenu pojavljuje kod proroka Danila. On mu tumači viđenja i govori o događajima koji će uslediti, zbog čega je već u biblijskom tekstu prikazan kao nebeski tumač Božje poruke.

Zaharija i rođenje Jovana Preteče

Jevanđelje po Luki opisuje kako se Gavrilo javio svešteniku Zahariji u jerusalimskom hramu. Objavio mu je da će Jelisaveta roditi sina Jovana, budućeg Preteču Gospodnjeg. Kada je Zaharija posumnjao, ostao je nem do rođenja deteta.

Blagovesti u Nazaretu

Najpoznatije Gavrilovo javljanje jeste Blagovest Presvetoj Bogorodici. Poslat je u Nazaret da Mariji objavi da će začeti od Duha Svetoga i roditi Isusa. Zbog tog događaja arhangel Gavrilo u ikonografiji gotovo nerazdvojno pripada predstavi Blagovesti.

Druga javljanja u crkvenom predanju

Šire crkveno predanje Gavrila povezuje sa objavom Joakimu i Ani o rođenju Presvete Bogorodice, sa pravednim Josifom, događajima oko Hristovog rođenja, Getsimanijom i blagovešću ženama mironosicama o Vaskrsenju. Svetigora u prikazu julskog Sabora upravo kroz ova javljanja objašnjava zašto se na praznik sabira uspomena na celokupnu njegovu službu.

Dostojno jest i Sveta Gora

Sa arhangelom Gavrilom svetogorsko predanje povezuje i himnu „Dostojno jest“. Predanje govori o nepoznatom monahu koji je u keliji kod Kareje otpevao početak himne i zapisao ga na kamen; taj događaj se vezuje za arhangela Gavrila i ikonu Bogorodice Dostojno jest.

Gavrilo u ikonografiji

Najčešće se prikazuje kao nebeski glasnik, sa štapom, žezlom ili cvetom u ruci. U srpskoj umetnosti naročito je poznata predstava Belog anđela iz Mileševe, deo kompozicije Mironosice na Hristovom grobu, koja upućuje na radosnu vest o Vaskrsenju.