Crkveni kalendar za 5. januar 2026.

Svetih deset mučenika Kritskih pripada grupi ranohrišćanskih stradalnika sa ostrva Krita.

Žitije i predanje: Svetih 10 mučenika Kritskih

Prema crkvenom predanju, u vreme progona bili su izvedeni pred vlast i pozvani da se odreknu Hrista i prinesu žrtvu paganskim bogovima. Oni su to odbili i, uprkos mučenju, ostali verni svojoj veri.

Na kraju su pogubljeni i tako su postali mučenici Crkve.

Značaj i poštovanje

Njihovo zajedničko praznovanje naglašava snagu zajedničkog svedočanstva i spremnost da se vera sačuva čak i kada to zahteva najveću žrtvu.

Desetorica mučenika sa Krita

Crkveno predanje čuva i njihova imena: Teodul, Saturnin, Evpor, Gelasije, Evnikijan, Zotik, Pompije, Agatopod, Vasilid i Evarist. Postradali su na Kritu u III veku, za vreme progona cara Dekija.

Pred upraviteljem ostrva odbili su da prinesu žrtvu idolima. Posle zatvaranja i mučenja osuđeni su na smrt. Njihov zajednički spomen sačuvan je kao svedočanstvo da su hrišćanske zajednice na Kritu postojale i u najranijim vekovima Crkve.

Prepodobni Naum Ohridski bio je učenik Svetih Kirila i Metodija i jedan od najvažnijih slovenskih prosvetitelja IX i početka X veka.

Žitije i istorijski okvir

Posle progona učenika iz Moravske došao je na Balkan i zajedno sa Svetim Klimentom radio na širenju slovenske pismenosti i hrišćanske prosvete. Delovao je u oblasti Ohrida i Prespe. Na obali Ohridskog jezera osnovao je manastir u kome se i upokojio 910. godine; njegove mošti i danas se poštuju u manastiru Svetog Nauma.