Crkveni kalendar za 23. januar 2026.

Sveti Grigorije Niski bio je mlađi brat Svetog Vasilija Velikog i jedan od najznačajnijih teologa IV veka.

Žitije i predanje: Sveti Grigorije Niski

Kao episkop Nise učestvovao je u odbrani nikejskog učenja i razvoju teološkog jezika kojim je Crkva izražavala veru u Svetu Trojicu. Pisao je dela iz dogmatike, biblijskog tumačenja i duhovnosti.

Posebno je poznat po učenju o neprekidnom čovekovom napredovanju ka Bogu.

Značaj i poštovanje

Njegova teološka dela i danas imaju veliko mesto u pravoslavnoj patristici.

Kapadokijski otac i teolog

Grigorije Niski bio je mlađi brat Svetog Vasilija Velikog i jedan od trojice velikih Kapadokijskih otaca. Postao je episkop Nise, a u vreme arijanskih sukoba bio je progonjen i privremeno uklonjen sa svoje katedre.

Posle povratka učestvovao je u važnim crkvenim saborima, uključujući Drugi vaseljenski sabor u Carigradu 381. godine. Njegova dela obuhvataju tumačenje Svetog pisma, dogmatsku teologiju i duboke spise o duhovnom životu i čovekovom neprekidnom uzrastanju ka Bogu.

Prepodobni Dometijan Mitilinski pripada svetiteljima istočne hrišćanske tradicije i vezuje se za Mitilinu na ostrvu Lezbos.

Žitije i predanje: Prepodobni Dometijan Mitilinski

Crkveni izvori ga pamte kao čoveka monaškog duha i revnosne službe. Istorijski podaci o njemu nisu u svim kalendarima podjednako opširni, zbog čega je pri daljoj izradi detaljnog žitija korisno konsultovati specijalizovane sinaksarske izvore.

Značaj i poštovanje

Njegov spomen u kalendaru prvenstveno ukazuje na poštovanje koje je stekao zbog pobožnog života i služenja Crkvi.

Ime Svetog Markijana pojavljuje se u pravoslavnim kalendarima kod više svetitelja iz ranog hrišćanskog perioda.

Žitije i predanje: Sveti Markijan

U januarskom kalendaru reč je o svetitelju čiji je spomen povezan sa istočnom hrišćanskom tradicijom. Pošto skraćeni kalendarski zapis „Sv.

Markijan“ ne sadrži dovoljno podataka za potpuno pouzdanu identifikaciju bez dodatnog izvora, detaljnije žitije treba vezati za tačan sinaksarski zapis pre objavljivanja.

Značaj i poštovanje

Za sada je bezbedno navesti da ga Crkva proslavlja kao svetitelja zbog pobožnog i vernog života.

Spomen Svetih mučenika Bačkih vezan je za stradanje pravoslavnih hrišćana na prostoru Bačke i čuva se u srpskoj crkvenoj tradiciji.

Žitije i predanje: Sveti mučenici Bački

Pošto je u izvornom CSV-u naziv unet skraćeno kao „Sv. muč.

Bački“, bez preciznijeg određenja grupe i istorijskog perioda, pre objavljivanja dužeg žitija potrebno je proveriti tačan liturgijski naziv i sadržaj u zvaničnom kalendaru Srpske pravoslavne crkve.

Značaj i poštovanje

Ovaj opis zato namerno ostaje opšti i ne dodaje nepouzdane detalje.