Crkveni kalendar za 17. jul 2026.

Sveti Andrej Kritski bio je arhiepiskop Gortine na Kritu, crkveni pesnik i autor Velikog pokajnog kanona.

Žitije i istorijski okvir

Rođen je u Damasku u VII veku, a kao mladić stupio je u bratstvo pri Hramu Vaskrsenja u Jerusalimu. Kasnije je služio u Carigradu i postao arhiepiskop Krita. Njegov Veliki kanon, sastavljen od brojnih biblijskih slika i pokajnih molitava, zauzima posebno mesto u bogosluženju Velikog posta.

Od Damaska do Krita

Andrej je rođen u Damasku u VII veku. Kao mladić otišao je u Jerusalim i stupio u službu Crkve pri Hramu Vaskrsenja, zbog čega se u izvorima ponekad naziva i Jerusalimskim.

Carigrad i episkopska služba

Kao predstavnik Jerusalimske crkve boravio je u Carigradu, gde je služio kao đakon i brinuo o dobrotvornim ustanovama. Kasnije je izabran za arhiepiskopa Gortine na Kritu.

Veliki kanon

Najpoznatije delo Svetog Andreja je Veliki pokajni kanon. U njemu se kroz veliki broj starozavetnih i novozavetnih ličnosti čovek poziva da sopstveni život sagleda u svetlu pokajanja. Kanon se i danas čita tokom Velikog posta.

Prepodobna Marta bila je majka Svetog Simeona Divnogorca i žena čije je žitije povezano sa sirijskom monaškom tradicijom VI veka.

Žitije i istorijski okvir

Crkveno predanje opisuje je kao pobožnu majku koja je sina odgajala u veri i sama živela asketski i milosrdno. Posle njenog upokojenja razvilo se lokalno poštovanje povezano sa zajednicom Svetog Simeona na Divnoj gori.

Sveti sveštenomučenik Sava Trlajić bio je episkop gornjokarlovački koji je stradao 1941. u vreme ustaškog progona Srpske pravoslavne crkve.

Žitije i istorijski okvir

Rođen je 1884. kao Svetozar Trlajić. Za episkopa gornjokarlovačkog izabran je 1938. Posle uspostavljanja NDH odbio je da napusti svoju eparhiju. Uhapšen je 1941, mučen i odveden sa grupom Srba; tačno mesto njegovog groba nije pouzdano utvrđeno. SPC ga je proslavila kao sveštenomučenika.

Sabor 73 sveštenomučenika Gornjokarlovačke eparhije čuva spomen pravoslavnog sveštenstva stradalog tokom Drugog svetskog rata.

Žitije i istorijski okvir

Reč je o zajedničkom liturgijskom spomenu sveštenika sa područja Gornjokarlovačke eparhije koji su ubijeni u progonima, naročito tokom postojanja NDH. Zbog saborskog karaktera praznika opis ne pripisuje svim stradalnicima jednu istu biografiju, već naglašava zajedničko istorijsko stradanje.

Sveti carski novomučenici Romanovi predstavljaju poslednjeg ruskog cara Nikolaja II, caricu Aleksandru i njihovu decu, ubijene u Jekaterinburgu 1918. godine.

Žitije i istorijski okvir

Carska porodica bila je zatočena posle Februarske i Oktobarske revolucije. Nikolaj II, Aleksandra, Olga, Tatjana, Marija, Anastasija i carević Aleksej ubijeni su sa nekoliko pratilaca u noći 16/17. jula 1918. Ruska pravoslavna crkva proslavila ih je kao strastoterpce 2000. godine.